Soms is het meest eenvoudige wat je kunt doen ook het meest waardevolle: even stoppen en ademhalen.
Werken op een intensivecareafdeling vraagt veel van verpleegkundigen. De zorg is complex, de verantwoordelijkheid groot en de omstandigheden kunnen ieder moment veranderen. Lange diensten, emotioneel ingrijpende situaties en voortdurend alert moeten zijn, kunnen hun tol eisen.
Stress en vermoeidheid horen misschien bij het vak, maar dat betekent niet dat we ze moeten accepteren als iets wat er nu eenmaal bij hoort.
Een recente studie onder IC-verpleegkundigen laat zien dat een eenvoudige interventie mogelijk kan helpen: ademhalingsoefeningen.
20 minuten per dag
In het onderzoek werden 66 IC-verpleegkundigen verdeeld over twee groepen. De ene groep deed gedurende 30 dagen dagelijks ongeveer 20 minuten ademhalingsoefeningen. De andere groep kreeg geen dergelijke interventie.
De onderzoekers keken onder andere naar vermoeidheid en ervaren stress.
De resultaten waren opvallend: bij de verpleegkundigen die de ademhalingsoefeningen deden, namen zowel de vermoeidheids- als de stressscores af. Die verbetering was na 15 dagen al zichtbaar en zette zich na 30 dagen verder door.
Dat klinkt misschien bijna te eenvoudig.
Maar juist daarin zit de interessante boodschap.
Lees het volledige onderzoek op PubMed:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42340223/
Onze ademhaling is altijd bij ons
Wanneer we stress ervaren, verandert onze ademhaling vaak zonder dat we het merken. We gaan oppervlakkiger of sneller ademen. Ons lichaam komt in een staat van paraatheid.
Bewust aandacht besteden aan de ademhaling kan een moment van onderbreking creëren.
Geen ingewikkelde apparatuur. Geen speciale ruimte. Geen medicatie.
Alleen: stoppen, zitten of staan, en bewust ademhalen.
Dat betekent natuurlijk niet dat een paar ademhalingsoefeningen alle oorzaken van werkstress oplossen. Een hoge werkdruk, personeelstekort, emotioneel zware situaties en onvoldoende herstel vragen om structurele oplossingen.
Maar een eenvoudige oefening kan wél een extra hulpmiddel zijn.
Van ‘volhouden’ naar ‘herstellen’
In de zorg zijn we gewend om door te gaan.
Nog even die patiënt helpen. Nog even de overdracht afronden. Nog even dit telefoontje. En daarna misschien pas tijd om zelf adem te halen.
Juist daar kunnen we iets van leren.
Herstel hoeft niet altijd groot te zijn. Soms begint het met een klein moment waarin je bewust uit de automatische piloot stapt.
Een paar minuten aandacht voor je ademhaling kan zo’n moment zijn.
Niet om problemen weg te ademen, maar om jezelf letterlijk en figuurlijk wat ruimte te geven.
Wat betekent dit voor de praktijk?
De onderzoekers concluderen dat ademhalingsoefeningen een laagdrempelige, niet-medicamenteuze manier kunnen zijn om stress en vermoeidheid bij IC-verpleegkundigen te verminderen. Zij stellen ook voor om verpleegkundigen deze oefeningen bijvoorbeeld via scholing aan te leren.
Dat biedt interessante mogelijkheden.
Denk bijvoorbeeld aan een korte ademhalingsoefening aan het begin van een dienst, tijdens een pauze of na een intensieve situatie. Het hoeft geen uitgebreide sessie te zijn. Het belangrijkste is dat er bewust een moment wordt gecreëerd om te vertragen.
En misschien is dat wel de belangrijkste les uit dit onderzoek:
Goed voor jezelf zorgen begint soms met iets heel kleins.
Een kleine oefening voor tussendoor
Wil je zelf eens ervaren wat bewust ademen met je doet?
Neem een rustige houding aan en laat je schouders ontspannen.
Adem rustig in.
En adem vervolgens wat langer uit.
Probeer je aandacht alleen bij de ademhaling te houden. Niet bij het volgende telefoontje, de patiënt die nog moet worden geholpen of wat er straks allemaal moet gebeuren.
Gewoon een paar minuten.
Adem in.
Adem uit.
En begin daarna opnieuw.
Het doel is niet om alles om je heen te laten verdwijnen. Het doel is om jezelf even de ruimte te geven om aanwezig te zijn.
